|
Dündar Tepe höyüğünde yapılan arkeolojik araştırma ve incelemeler
Kalkolotik ve Bakır Çağlarına ait bir uygarlığın yaşadığını ortaya
koymuştur.Anadoluda Yunan kolonilerinin kurulduğu dönemde Samsun,
Amisos adlı küçük bir yerleşme merkezi idi. Şehrin İon şehir
devletlerinden Miletos ( Millet) tarafından kurulduğu kabul
edilmektedir.
 M.Ö.47de
Romalı Sezarın kesin egemenliğine giren Samsun, bu egemenliği
izleyen ve Hıristiyanlığın yayıldığı Bizans döneminde bir
piskoposluk merkezi olarak siyasal tarihte ve dinler tarihinde yer
alır. 1071 Malazgirt Zaferi ile Anadolu kapılarının Türklere
açılmasından sonra Samsun, Anadolunun fethi ile görevli
komutanlardan Melik Danişment Gazi ve onun kurduğu Beyliğin denetimi
altına girmiştir .
Çelebi Sultan Mehmet eliyle 1413de Osmanlı yönetimine katılmış, 1427
yılında da Canik adıyla ilk kez haritaya geçmiştir. Samsun ve
yöresinde tütün ekiminin yaygınlaşması ve buharlı gemilerin
Karadenizde işlemesiyle 19.yy. da Samsun Karadenizde küçük bir
iskele olma durumundan kurtuldu.
1869 yılında büyük bir yangın geçiren Samsunun hemen hemen tamamı
yanarak kül oldu. Fransadan getirilen bir mimarın planına göre sokak
ve caddeler boyunca evler yapıldı.Zengin bir ticaret merkezi ve
şehri olduğundan kısa zamanda kalkındı.
1.Dünya Savaşından sonra parçalanan ve düşmanlar tarafından istila
edilen vatanımızı kurtarmak için Gazi Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs
1919da Samsuna ayak basarak Milli Mücadeleyi başlattı.O tarih
Gençlik ve Spor Bayramı olarak ilan edilmiş olup;1936 yılından beri
her yıl kutlanmaktadır.
COĞRAFYA
Samsun, Orta Karadeniz bölgesinde yer alır. Yüzölçümü 9.579 km2 dir.
Nüfusu ise 1.161.619dur. Ordu,Tokat, Amasya ,Çorum, Sinop iliyle
çevrili olup kuzeyini de Karadeniz kaplar.
Karadeniz kıyı şeridini takiben uzanan Kuzey Anadolu Dağlarının il
sınırı içindeki kesimleri daha yüksektir. Kıyıdan uzaklaştıkça basık
ve yuvarlak sırtlar halinde yükselen bu dağlar 1000 ile 1500mye
ulaşır. Batı uç kısmıyla il içine sokulan Canik Dağları, Kunduz
Dağı, Bünyan Dağı, Sıralı Dağ ve Yunt Dağı ile ilin en yüksek dağı
olan Akdağ (2.082 m ) başlıca dağlarıdır.
Plato ve yaylalar fazla yüksek değildir. Yaylalar: Ladik, Havza,
Vezirköprü ve Kavak ilçelerinde yer alır. Kızılırmak ve Yeşilırmak
nehirlerinin taşıdıkları alüvyonların yüzyıllar boyunca kıyıda
birikmesi sonucu verimli Bafra ve Çarşamba ovaları oluşmuştur.
Samsun, akarsu bakımından zengindir. Türkiyenin kendi sınırları
içinde denize ulaşan en uzun nehri Kızılırmak Kızıldağdan doğar.
Samsunun topraklarından denize dökülür. Uzunluğu 1.182 km.. dır .
Başlıca kolları Delice Suyu, Devrez Çayı, Gökırmak tır .
Köse Dağ dan doğup Canik Dağlarını geçerek Samsun il sınırına gelen
Yeşilırmak Civa Burnundan denize dökülür. 468 km.uzunluğu olan
Yeşilırmak ın Tozanlı Irmağı, Tokat Çayı , Kelkit ve Çekerek Suyu
önemli kollarıdır. Bunların dışında Samsun topraklarından çıkarak
Karadeniz e dökülen Terme Çayı, Mert Irmağı, Kürtün Deresi ve Abdal
Deresi gibi akarsuları vardır. Samsun, göl bakımından da zengin bir
ilimizdir.
Samsunun iklimi, sahil ve iç kesimlerde değişiklik gösterir. Sahil
şeridi Karadenizin etkisinde olmasına karşın iç kesimler Akdağ ve
Canik Dağları etkisi altındadır. Bir günde havanın bir kaç defa
değiştiği gözlenebilir. Kıyı kesiminde kışlar ılık, ilkbahar sisli
ve serin, yaz mevsimi ise genellikle kuraktır
|
