|
Çanakkale Şehitliği
I. Dünya
Savaşı’nda 19 Şubat-17 Aralık 1915 tarihleri arasında Çanakkale
Boğazı çevresinde İtilâf Devletleri deniz ve kara kuvvetleriyle
Osmanlı ordusu arasında yapılan Çanakkale Muharebelerinde şehit
düşen yaklaşık 253.000 şehidimiz için Seddülbahir’de Çanakkale
Şehitleri Anıtı’nın yanındaki alana inşa edilmiştir.
Genelkurmay
Başkanlığı’ndan alınan 15.000 Çanakkale şehidi künyesi içinden
500’er ve erbaşla 100 subayın künyeleri seçilmiş, mezar taşları
yaptırılmıştır. Projesini Yüksek Mimar Nejat Dinçel’in yaptığı
şehitlikte, ayrıca yüzlerce şehidin adı mermer bloklara
yazılmıştır. İnşaatta, Selçuklu kervansaraylarında görülen, doğaya
dayanıklı Kayseri taşı kullanılmıştır. Şehitlik’te namazgâh,
şadırvan, otopark, mezarlık bölümleri bulunmaktadır. Heykeltıraş
Prof. Tankut Öktem’in “Yaralı Asker Anıtı” ve Metin Yurdanur’un
“Mustafa Kemal Çanakkale’de Anıtı” şehitliğe ihtişam vermektedir.
Şehitliğin yapımına 1991 yılı sonbaharında başlanmış, kış
mevsiminde ara verilmiş, inşaat 1992 yılı baharında tamamlanmış ve
25 Mayıs 1992 tarihinde düzenlenen bir törenle halkın ziyaretine
açılmıştır.
Çanakkale Yahya Çavuş Şehitliği25 Nisan 1915 günü
Gelibolu Yarımadası'nda Ertuğrul Koyu'na çıkarma yapan 3000
askerden oluşan İngiliz kuvvetini, komutasındaki 67 askeriyle on
saat mavzer atışlarıyla sahilde durduran 26.P.A.3.Tb.10.Bl.1Tk.
Komutanı Ezineli Yahya Çavuş'la kahraman askerlerinin hâtırasını
yaşatmak amacıyla Gelibolu Yarımadası'nda yaptırılmıştır. İngiliz
Generali Nepier, Yahya Çavuş ve askerlerinin yoğun ateşi
karşısında, karşılarında bir tümen bulunduğunu sanmıştı.
Yahya Çavuş Şehitliği'ndeki şu dörtlük Yahya Çavuş'u ve takım
arkadaşlarının kahramanlığını veciz şekilde anlatmaktadır:
Bir kahraman takım ve de Yahya Çavuş'tular
Tam üç alayla burada gönülden vuruştular
Düşman tümen sanırdı bu şahane erleri
Allah'ı arzu ettiler, akşama kavuştular
Yahya Çavuş Şehitliği'nde şehitlikten başka Heykeltıraş Recep
Özer'in yaptığı bir de anıt yer almaktadır. Şehitlik, 10 Ağustos
1992 tarihinde düzenlenen bir törenle halkın ziyaretine
açılmıştır.
Kütahya Dumlupınar Kurtuluş Savaşı
Şehitliği5 Mayıs 1919'da
İzmir'in Yunanlılar tarafından işgaliyle başlayan 24 Temmuz 1923
tarihinde Lozan Barış
Antlaşması'nın imzalanmasıyla sona eren Türk
Kurtuluş Savaşı sırasında; TBMM ordusu cephede ve cephe gerisinde
yaklaşık 37.000 şehit verirken, Kuva-yi Milliyecilerin
savunmaları, iç isyanlar, Antep-Urfa-Maraş-Adana savunmalarında
şehit düşen asker sivil yaklaşık 100.000 kişiyle birlikte
şehitlerin sayısı 137.000'e yükselmiştir.
Kültür Bakanlığı, Kurtuluş Savaşı şehitleri için üç şehitlik
yaptırmıştır. Bu şehitliklerin ilki, 30 Ağustos 1922 Başkomutan
Meydan Savaşı'nda şehit düşen askerlerimiz için yaptırılan
Dumlupınar ilçesi sınırları içinde Cafer Gazi Tepesi eteklerindeki
Dumlupınar Şehitliği'dir.
Projesi Yüksek Mimar Nejat Dinçel tarafından çizilen şehitlik;
namazgâh, şadırvan, otopark ve mezarlık bölümlerinden
oluşmaktadır. Şehitlikte 500 er ve erbaş, 100 subay mezartaşı
bulunmaktadır. Şehitlik çevresine dört anıt dikilmiştir: Atatürk,
İnönü, Fevzi Çakmak Anıtı (Prof. Tankut Öktem), Mehmetçik Anıtı
(Prof. Tankut Öktem), Kurtuluş Savaşı Anıtı (Prof. Haluk Tezonar),
Şehit Baba ve Oğul Anıtı (Prof. Haluk Tezonar).
Şehitlik, Büyük Taarruz'un 70. Yıldönümü'nde 26 Ağustos 1992 günü
düzenlenen büyük bir törenle halkın ziyaretine açılmıştır.
Çanakkale 57.Alay Şehitliği
Çanakkale'yi denizden
geçemeyen İtilaf Devletleri'nin 25 Nisan 1915 günü Gelibolu
Yarımadası'na ve Kumkale'ye asker çıkarmalarıyla Çanakkale kara
savaşları başlamıştı. 25-26 Nisan 1915 tarihlerinde Arıburnu'nda
karaya çıkıp Conkbayırı'nda ilerleyen çıkarma kuvvetleri, 19.
Tümen K.Kur.Yb. Mustafa Kemal'in 25 Nisan günü verdiği “Ben size
taarruz emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman zarfında yerimize başka kuvvetler ve komutanlar
geçebilir” emrini uygulayan Türk birliklerince durduruldu. Bu
birliklerden biri Yb.Hüseyin Avni Bey'in komutasındaki 57.
Alay'dı. 57. Alay'ın başta komutanları olmak üzere 628 kişilik
mevcudunun tamamı 25-28 Nisan 1915 tarihleri arasında şehit
düşmüştü.
Gelibolu Yarımadası'nda Kanlısırt'ta 57. Alay için yaptırılan
şehitlik; Mehmetçik Anıtı (Prof. Tankut Öktem), Gazi Hüseyin
Kaçmaz Anıtı (Metin Yurdanur) ile donatılmıştır. Heykeltıraş Metin
Yurdanur tarafından yapılan bir rölyef de şehitliğin ihtişamını
artırmıştır.
Afyon Büyük Taarruz Şehitliği
26 Ağustos 1922 sabahı
Afyon Kocatepe'de başlayıp 9 Eylül 1922 günü İzmir'de sona eren,
Türk vatanını Yunan işgalinden kurtaran Büyük Taarruz'da şehit
düşen subay ve Mehmetçiklerin aziz hâtıralarını yaşatmak amacıyla
İzmir-Afyon-Antalya karayolu kavşağındaki tepe üzerinde
yaptırılmıştır. Şehitlik; şadırvan, namazgâh, otopark, mezarlık
bölümlerinden oluşmaktadır. Mezarlık bölümünde 100 subay ve 400
erin adı yer almıştır. Heykeltıraş Prof. Tankut Öktem tarafından
yapılan Atatürk'ü Kocatepe'de gösteren heykel ve heykeltıraş Metin
Yurdanur'un iki rölyefi şehitliği süslemektedir.
Afyon Yüzbaşı Agâh Efendi Şehitliği
Büyük Taarruz sırasında şehit
düşen Yzb.Agâh Efendi ve kahraman askerleri için Kalecik Kurtkaya
mevkiinde yaptırılmış ve 26 Ağustos 1993 tarihinde düzenlenen
törenle halkın ziyaretine açılmıştır.
Şehitlikte, 30 subay ve 120 erin adına mezar taşı konmuştur.
Edirne Balkan
Şehitliği
I. Balkan Savaşı sırasında
Bulgarlara esir düşen ve Edirne Sarayiçi'nde aç bırakılarak ölüme
mahkum edilen asker-sivil 20.000 şehidin aziz hâtıralarını
yaşatmak amacıyla Edirne Sarayiçi'nde yaptırılmış ve 14 Ocak 1994
tarihinde törenle halkın ziyaretine açılmıştır.
Şehitlik; namazgâh, şadırvan, kitabeler ve otopark bölümlerinden
oluşmaktadır. Projesi Yüksek Mimar Nejat Dinçel tarafından
çizilmiştir. Heykeltıraş Prof. Tankut Öktem'in Mehmetçik
heykeliyle Heykeltıraş Metin Yurdanur'un Balkan Savaşı rölyefi
şehitliği tamamlanmaktadır
Şehitlikte 12 blok üzerine 100
subay ve 400 erin adı yazılmıştır.
Adana
Pozantı Çamalan I. Dünya Savaşı Şehitliği
I. Dünya Savaşı sırasında
Suriye Cephesinde ve Toroslarda cephane ve asker nakliyatı
sırasında şehit düşen Türk-Alman askerleri için Adana Pozantı
Çamalan'da bulunan harap haldeki şehitlik yöre halkının isteği
üzerine yeniden düzenlenmiş ve 27 Mayıs 1994 tarihinde törenle
halkın ziyaretine açılmıştır. Şehitlik'te Heykeltıraş Tankut Öktem
tarafından yapılmış bir Mehmetçik Anıtı da yer almaktadır. I.
Dünya Savaşı Şehitliği'nin Türk bölümünde 30 blokta 300 şehit adı,
Alman bölümünde bir blok üzerinde 20 Alman adı bulunmaktadır.
Çanakkale Sığındere Sargı Yeri Şehitliği
Gelibolu Yarımadası'nda
Alçıtepe köyü yakınlarındaki Sığındere mevkiinde yaralılara ilk
yardımın yapıldığı sağlık merkezinde, 28 Haziran 1915 gecesi
İngiliz, Fransız donanmasının top atışları sonucunda Türk-İngiliz-Anzak
yaralılardan 18.000'i hayatını kaybetmişti. Binlerce şehit
Mehmetçiğin gömüldüğü “Sargı Yeri”nde daha önce küçük bir şehitlik
yapılmıştı. Bu şehitlik, yaşanan acı olayı yeterince
yansıtmadığından yeni bir şehitlik yapılmış, 30 Temmuz 1995 günü
düzenlenen bir törenle halkın ziyaretine açılmıştır. Şehitlikte
Heykeltıraş Tankut Öktem'in yaptığı bir anıt ile 60 subay ve 240
er için mezar taşı bulunmaktadır.
|